„Czy mogę z tego jeść?”, „czy to bezpieczne dla dziecka?”, „a miska dla kota?”. Dostajemy te pytania regularnie i odpowiedź nie brzmi ani „tak, wszystko”, ani „nie, nigdy”. Zależy od tego, co drukujesz i jak będziesz tego używać.
Czym jest PLA
PLA (polilaktyd) to tworzywo produkowane z cukrów roślinnych, najczęściej z kukurydzy albo trzciny cukrowej. Jest biodegradowalne w warunkach przemysłowych i używane m.in. do produkcji opakowań żywności, naczyń jednorazowych i nici chirurgicznych. Surowiec jest nietoksyczny, nie zawiera BPA ani ftalanów.
Ale surowiec to nie wydruk. Trzy rzeczy, które wydruk zmienia:
- Barwniki i dodatki. Kolorowy filament zawiera pigmenty. Renomowani producenci używają barwników dopuszczonych do kontaktu z żywnością, ale nie każdy filament ma takie potwierdzenie. Filamenty z brokatem, metalicznymi dodatkami czy włóknem węglowym to już inna historia.
- Struktura warstwowa. Wydruk FDM ma mikroszczeliny między warstwami. W nich zbierają się resztki jedzenia i bakterie, a mycie ich nie usuwa. To główny powód ostrożności przy naczyniach.
- Temperatura. PLA mięknie już od około 55–60 °C. Gorąca kawa, zmywarka, mikrofalówka odkształcą wydruk.
Kontakt z żywnością
Bezpieczne: krótki kontakt z suchą żywnością: foremki do ciastek z folią spożywczą, pudełko na herbatę w torebkach, pojemniki na kapsułki, podstawki pod kubek, uchwyty na butelkę.
Warunkowo: foremki do ciastek bez folii (jednorazowo, po umyciu wyrzucić), tacki na przekąski w opakowaniach, dekoracje na torcie (postawione na papierze lub folii).
Nie: kubki i talerze używane codziennie, pojemniki na mokrą żywność, łyżki i przybory, cokolwiek z gorącym jedzeniem lub napojem, cokolwiek do zmywarki.
Jeśli naprawdę chcesz naczynie z wydruku, można je pokryć żywicą epoksydową dopuszczoną do kontaktu z żywnością. To zamyka szczeliny, ale wciąż nie rozwiązuje temperatury.
Zabawki i rzeczy dla dzieci
PLA nie jest toksyczny, więc kontakt ze skórą ani przypadkowe oblizanie nie są problemem. Problemy są mechaniczne:
- Drobne elementy. Wydruk może pęknąć na ostre kawałki. Dla dzieci poniżej 3 lat nie drukujemy drobnych zabawek ani elementów, które mogą się odłamać i trafić do buzi.
- Krawędzie. Świeży wydruk ma ostre krawędzie na pierwszej warstwie. Przy zabawkach prosimy o fazowanie dolnych krawędzi w projekcie albo szlifujemy je po wydruku.
- Wytrzymałość. Zabawka dla starszego dziecka powinna mieć 40 % wypełnienia i grubsze ścianki, inaczej skończy jako kilka kawałków po pierwszym rzucie.
Figurki, puzzle, klocki, ruchome smoki i pojazdy dla dzieci od 4–5 lat drukujemy bez obaw. W uwagach napisz, że to dla dziecka, dobierzemy wypełnienie i sprawdzimy krawędzie.
Zwierzęta
Miski na wodę i jedzenie: te same zastrzeżenia co przy naczyniach dla ludzi, plus zwierzęta gryzą. Lepszy jest stojak pod metalową lub ceramiczną miskę niż miska z wydruku. Zabawki do gryzienia: nie, PLA jest twardy i kruszy się na ostre kawałki. Akcesoria bez kontaktu z pyskiem (uchwyty na smycz, pojemniki na karmę w opakowaniu, elementy terrariów bez kontaktu z wodą) są w porządku.
Temperatura i słońce
PLA zostawiony latem w samochodzie, na parapecie w pełnym słońcu albo przy kaloryferze odkształci się. Nie jest to groźne, tylko nieestetyczne. Jeśli rzecz ma stać na zewnątrz w cieple, lepszy jest PETG, pisaliśmy o tym w porównaniu materiałów.
Czy wydruki wydzielają coś do powietrza
Podczas druku PLA wydziela śladowe ilości lotnych związków, dlatego drukujemy w zamkniętej komorze z filtrem. Gotowy wydruk w temperaturze pokojowej nie wydziela nic wyczuwalnego ani szkodliwego. Możesz trzymać go w sypialni, pokoju dziecka, biurze.
Podsumowanie
- Dekoracje, organizery, gadżety, zabawki dla dzieci od 4 lat: tak.
- Suche jedzenie w krótkim kontakcie: tak.
- Codzienne naczynia, gorące, mokre, zmywarka: nie.
- Zabawki dla maluchów, do gryzienia: nie.
- Słońce i gorące miejsca: raczej PETG.
Jeśli masz konkretny projekt i wątpliwość, wpisz ją w uwagach do wyceny. Lepiej powiedzieć „nie” przed drukiem niż drukować coś, co nie powinno powstać.